پزشک سرای بلاگ

سلامت نیوز:معاون توسعه و پیشبینی سازمان هواشناسی کشور گفت: تولید و انتقال گرد و غبار به کشور تا پایان تابستان تداوم مییابد.

به گزارش سلامت نیوز علی عابدینی با اشاره به اینکه کانونهای گرد و غبار در کشورهای اردن، سوریه و عراق باعث وضعیت کنونی کشور شده است، گفت: تولید گرد و غبار و انتقال آن به کشور ما در فصول گرم سال و معمولا از اردیبهشت ماه تا پایان تابستان به علت خشک شدن سطح زمین و بادهای شمالی تداوم دارد و در مهر ماه رو به کاهش خواهد بود.

وی اظهار کرد: تودههای گرد و غبار در این مقطع زمانی استانهایی مثل بوشهر، خوزستان، ایلام، کردستان، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی تا حدی استانهای لرستان، چهارمحال و بختیاری، فارس و کهگیلویه و بویراحمد و حتی برخی اوقات تهران را تحت تاثیر قرار میدهند.

معاون سازمان هواشناسی با اشاره به اینکه پیشبینی شدت باد و میزان رطوبت بستر خاک بر عهده سازمان هواشناسی است، گفت: این سازمان سعی دارد قبل از اینکه پدیده گرد و غبار روی کانونها شکل گیرد آن را پیشبینی کند.

کانونهای داخلی و خارجی گرد و غبار به طور همزمان پیگیری شود

معاون سازمان هواشناسی با اشاره به اینکه این گرد و غبارها از کشورهای همسایه غربی وارد ایران میشود، افزود: همه گرد و غبارهای کشور منشا خارجی ندارد، به طوری که گرد و غبار هفته جاری در استانهایی مثل قم و اصفهان منشا داخلی دارد و از مناطق بیابانی اطراف تولید و به این استانها انتقال مییابد، بنابراین باید کانونهای داخلی و خارجی به طور همزمان پیگیری شود.

عابدینی با تاکید بر اینکه در بحث گرد و غبار سلامت عمومی و امنیت مردم به ویژه در استانهای مرزی کشور مطرح است، اظهار کرد: آموزش راهکارهای بهداشتی در مواجهه با گرد و غبار در این مناطق ضروری است و باید استفاده از فیلترها و ماسکها به منظور کاهش آسیبها عمومی شود.

زابل تحت تاثیر گرد و غبار داخلی و خارجی

وی در مورد وضعیت گرد و غبار زابل نیز اظهار کرد: منطقه زابل تحت تاثیر بادهای 120 روزه فصل گرما و کانونهای داخلی و خارجی گرد و غبار است. کشورهای افغانستان و پاکستان زابل را تحتالشعاع قرار میدهند، خشکی دریاچه هامون نیز این وضعیت را تشدید میکند.

معاون سازمان هواشناسی ضمن اشاره به نشست روز یکشنبه (30 خرداد) دستگاههای مختلف در وزارت کشور به منظور بررسی موضوعات محیط زیستی از جمله گرد و غبار گفت: در این نشست پیشنهادات دستگاههای مختلف برای مقابله با گرد و غبار ارائه شد که طی صورتجلسهای تنظیم و در صورت لزوم به دستگاهها ابلاغ میشود.
منبع: ایسنا

سلامت نیوز-*بهروز بیرشک: یکی از معضلات و فشارهایی که امروزه برای ما ایجاد شده و با آن زیاد سر و کار داریم، مساله ترافیک است. ترافیک به نوبه خود یک عامل استرس زای شدید در جوامع مدرن امروزی است. ما این مشکل را در جوامع دیگر هم داریم و برای آن برنامه ریزی خاصی صورت گرفته است، اما در ایران در زمینه راهنمایی و رانندگی دقت و برنامه ریزی صورت نمی گیرد و فقدان آن کاملا احساس می شود.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه آرمان، ما باید قانونمند باشیم. قوانین در مورد ترافیک کمرنگ است و معضل ترافیک آثار مخربی به همراه دارد، تا جایی که علاوه بر تصادفات، سلامت جسمانی و روانی افراد را هم تحت تاثیر قرار می دهد. همچنین سیستم خانواده و زندگی امروز نسبت به گذشته متفاوت شده است. قبلا یک خانواده یا خودرو نداشت یا تنها یک خودرو داشت، اما امروزه در بسیاری خانوادهها تمام اعضا صاحب خودرو هستند. از سوی دیگر، خیابان های ما گنجایش این همه خودرو را ندارد و پیرو همین مساله، فشارها و استرسu200aهای ناشی از ترافیک وقت زیادی را از افراد می گیرد و گاهی آنان از فعالیت ها و برنامه های بهموقع روزانه خود باز می مانند و طبق برنامه از پیش تعیینشده خود جلو نمی روند. این در حالی است که فعالیتهای موثر آنان کاهش و میزان اضطرابشان افزایش مییابد.

علاوه بر این عصبانیت، فشارهای روانی و آلودگی هوا آستانه صبر و تحمل افراد را پایین می آورد و در نتیجه منجر به درگیریهایی میان شهروندان در سطح شهر میشود که سلامت جسمانی و روانی آنها را به مخاطره میاندازد. افزایش حملات و سکته های قلبی و افزایش فشار خون ناشی از استرس هایی است که عامل عمده آن ترافیک است. متاسفانه بر اساس آمارها سن مشکلات قلبی پایین آمده و مشکلات روانی هم افزایش یافته است. در قانون ما نیز نابسامانی وجود دارد و ایمنی مسائل بسیار کم است. برای مثال برخی افراد هر جا که دلشان بخواهد، خودروی خود را پارک می کنند و مساله پارک دوبل را ایجاد می کنند. همچنین روند رو به رشد ساختمان سازی سبب افزایش ترافیک می شود. بنابراین تعداد پارکینگ ها نسبت به تعداد ماشین ها کم است. حتی برخی فروشگاه ها هم پارکینگی برای ماشین مشتریان خود در نظر نمی گیرند و صاحبان خودروها مجبورند در جای نامناسب پارک کنند. در نتیجه تجمع خودروها، ترافیک سنگینی را به وجود می آورد. بنابراین ما به طور کلی استرس های زیادی در زندگی داریم که ترافیک آن را بیشتر می کند و همه این عوامل دست به دست هم می دهند و سبب بروز مشکلات جسمی و روانی در افراد می شوند.

معضل خودروهای فرسوده

آلودگی هو از کجا می آید؟ مساله آلودگی هوا را هم نباید نادیده بگیریم. در کلانشهرهایی مانند تهران گنجایش این همه خودرو و ترافیک وجود ندارد. در دولت گذشته سیستم سوخت ما مشکل داشت و از کیفیت خوبی برخوردار نبود و بر اساس بررسی صاحب نظران و کارشناسان یکی از دلایل آلودگی هوا همین موضوع بود. با وجود این، آلودگی بنزین در دولت جدید کمتر شد. همچنین در ترافیک های سنگین خودروها در حالت ایستاده هم کار می کنند و موجب میشوند که آلودگی های مخرب و مضر در هوا پخش شود که این مساله نیز بر سلامت روانی و جسمانی تاثیر منفی می گذارد. متاسفانه برنامه ریزی کلان برای این موضوع صورت نگرفته و تصمیمات در کشور معمولا مقطعی و بی دوام است. ما سال ها درگیر این مساله بودیم که فکری برای خودروهای دودزا بکنیم، اما نه تنها کاری صورت نگرفت، بلکه هیچ ارگانی هم کاری برای جمع آوری خودروهای فرسوده و خارج از رده نکرد. همچنین معاینه فنی خودروها هم الزامی است، اما در ایران با وجود تذکراتی هم که داده می شود، همچنان برخی افراد بدون اقدام به معاینه فنی، از خودروها استفاده می کنند و به طرق مختلف صرفا برگه معاینه فنی را می گیرند و با این کارسوخت ناشی از عدم استانداردسازی ماشین ها را در هوا پخش می کنند. برخی کارخانه های ماشین سازی هم بی برنامه هستند و بر اساس آمار مسئولان، تعداد خودروهایی که از کارخانه ها وارد شهر می شوند مشخص است، اما تعداد خارج شدن خودروهای فرسوده معلوم نیست. متاسفانه خودروهای فرسوده و قدیمی هنوز هم داخل شهر تردد دارند، بدون اینکه برای آنها فکری شده باشد.

برخی افراد زود از کوره در میروند

میزان خشونت و پرخاشگری در جامعه ما بالاست و متاسفانه بالاتر هم می رود، چرا که افراد بر خشم خود یا کنترل ندارند یا کم دارند وعوامل زمینه ساز هم آستانه تحمل را پایین می آورد. برای مثال چراغ های راهنمایی در برخی خیابان ها به گونه ای تنظیم شده اند که تناسبی بین مدت زمان چراغ سبز و قرمز نیست و همین موضوع موجب خشم در افراد می شود و پرخاشگری را در آنان ایجاد می کند. در بسیاری موارد هم پیش آمده که این بحث ها منجر به برخورد فیزیکی می شود، انگار مردم این آمادگی را دارند که خیلی زود از کوره در بروند. دیگر مثل گذشته محبت، بزرگورای و بخشش وجود ندارد. همه خود را صاحب حق می دانند. افراد عصبی، پرخاشگر و در بعضی مواقع خودخواه می شوند و نمیتوانند با دیگران تعامل ایجاد می کنند و به نوعی آماده درگیری هستند. در این زمینه دولت ها باید چند کلینیک برای کنترل خشم در شهرها ایجاد کنند تا مردم یاد بگیرند که چگونه خشم خود را هنگام ترافیک کنترل و با فشارهای محیط مقابله کنند. باید آموزش های مختلفی برای افراد از همان سنین پایین در خانواده و مدارس در نظر گرفته شود که در جامعه کاربردی باشد. همچنین با افزایش تعداد مراکز ورزشی افراد می توانند احساسات خودشان را در آنجا تخلیه کنند. همچنین برای کاهش پرخاشگری نباید همه مسائل را به گردن دولت یا برنامه ریزی ها انداخت. خود ما هم در کاهش آن باید نقش داشته باشیم و به سلامت روانمان توجه بیشتری کنیم.

نادیده گرفتن سلامت روانی

متاسفانه وزارت بهداشت و درمان راجع به سلامت روان کم کار کرده است و تمام رئوس مطالب برای سلامت جسمانی است و به سلامت روان بها داده نشده است. نباید نقش برجسته روانشناسان و مشاوران را در این زمینه نادیده گرفت. صرفا بسیاری از مسائل روانشناختی است و به سلامت روانی افراد بستگی دارد و اصلا جنبه جسمانی مطرح نیست. با وجود این، عمل پیشگیرانه خشونت راههای مختلفی دارد که نیازمند مشارکت دیدگاه ها و متخصصان است تا افراد بتوانند با تقویت و کنترل خشم از میزان درگیری های ترافیکی در جامعه بکاهند و به نظر میرسد در حال حاضر جامعه ما نیازمند این مساله است.

* روانشناس و استاد دانشگاه

سلامت نیوز: به دنبال روند افزایشی گرد وخاک و هجوم ریزگردها در برخی از استانها از اواخر هفته گذشته تعدادی از استانها همچنان با این پدیده دست و پنجه نرم میکنند. بنابر اعلام سازمان هواشناسی امروز و فردا هم 6 استان قم، البرز، مرکزی، اصفهان، تهران و سمنان شاهد وزش باد شدید موقتی وگرد و خاک بویژه در بعدازظهر خواهند بود. این در حالی است که مردم آذربایجان شرقی در روز شنبه گذشته روزی بارانی به همراه سیل و تگرگ را تجربه کردند تاحدی که بسیاری از معابر دچار آبگرفتگی شدید شد.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه ایران، قصرشیرین در استان کرمانشاه نیزکه از پنجشنبه هفته گذشته شاهد گرد وخاک و هجوم ریزگردهاست، دیروز یکشنبه برای سومین روز متوالی درگیر این پدیده جوی بود تا حدی که باعث کاهش دید افقی به 2 هزار متر شد.
«حیدر چوپانی»، رئیس اداره هواشناسی قصرشیرین گفت: براساس نقشههای پیشیابی هواشناسی، تا فردا سهشنبه شاهد افزایش دمای هوا و غبار رقیق در جو منطقه خواهیم بود.

ذرات معلق هوای اراک 6 برابر حد مجاز
در همین حال «حسینعلی ابراهیمی کارنامی»، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان مرکزی هم گفت: میزان ذرات معلق در هوای اراک دیروز یکشنبه به بیش از 6 برابر حد مجاز رسید.
ابراهیمی کارنامی شاخص کیفیت هوای اراک را دیروز برای سومین روزمتوالی برای همه گروههای سنی در وضعیت خیلی ناسالم اعلام وبیان کرد: در وضعیت خیلی ناسالم توصیه میشود افراد مبتلا به بیماریهای قلبی یا ریوی، سالمندان و کودکان از هرگونه فعالیت فیزیکی خارج از منزل اجتناب کنند و افراد دیگر باید از فعالیتهای طولانی یا سنگین خارج از منزل بپرهیزند.
تندباد مشگین شهر را درنوردید
تندباد که اداره هواشناسی مشگینu2009شهر سرعت آن را 72 کیلومتر در ساعت اعلام کرده موجب وارد شدن خسارت به مبلمان شهری، مزارع و باغهای این شهرستان شد.
«ابراهیم امامی»، فرماندار مشگینu2009شهر با بیان اینکه به دنبال وزش باد ستاد مدیریت بحران شهرستان به حالت آمادهباش درآمد، افزود: هنوز میزان دقیق خسارت وارده برآورد نشده است.
وی از آمادگی ستاد مدیریت بحران مشگینشهر خبر داد و گفت: به دنبال تداوم وزش باد که با قطعی خطوط برق و تلفن در برخی مناطق شهری و روستایی همراه بود ستاد مدیریت بحران شهرستان به حالت آمادهu2009باش درآمدهاست. گفتنی است، بر اثر وزش باد خسارت قابل توجهی نیز به فضای سبز شهرداری وارد شد و شیشه منازل و اماکن واقع در نقاط حاشیه شهر شکسته شد.همچنین ریشه کن شدن درختان کهنسال و افتادن برخی از آنها روی خودروها خسارتی نیز به شهروندان وارد کرد.

خسارت 800 میلیارد ریالی سیل در آذربایجان شرقی
همچنین برآورد اولیه خسارت سیل روز شنبه در آذربایجان شرقی 800 میلیارد ریال اعلام شد.
«خلیل ساعی»، مدیرکل مدیریت بحران استانداری آذربایجانشرقی در این باره گفت: طبق برآورد، این خسارت به زمینهای زراعی و باغی و تأسیسات شهری و روستایی مناطق سیلزده وارد شده است. بارش کم سابقه سیلآسا عصر روز شنبه مناطقی از آذربایجانشرقی را در برگرفت و موجب جاری شدن سیل، آبگرفتگی معابر، خیابانها، خانهها و مغازهها و خسارت به اراضی کشاورزی و احشام شد.

خسارت سیل در شبستر
ازطرفی ،به دنبال بارش شدید باران و وقوع سیل عصر شنبه گذشته در شبستر در آذربایجان شرقی به باغها، احشام، مزارع و منازل مسکونی این شهرستان خسارت وارد شد.
«سعید کاشانی»، فرماندار شبستر با اشاره به اینکه بارش سیل آسای باران، مردم این شهرستان را غافلگیر کرد، گفت: شهرهای شبستر، «شندآباد»، «کوزه کنان» و «وایقان» بیشترین خسارت را دیدند.
کاشانی با اشاره به اینکه بارش شدید باران برای ساعتی موجب مسدود شدن جاده شبستر- ارومیه شد، افزود: خسارت جانی ناشی از سیل در این شهرستان گزارش نشده است. با فراهم کردن تمام امکانات و کمک هلال احمر، سیل در منطقه کنترل شده و وضعیت به حالت عادی بازگشته است.
«علی شهودی»، مسئول روابط عمومی جمعیت هلال احمر آذربایجان شرقی هم با اعلام آبگرفتگی 300 خانه در مناطق مختلف شبستر، از اعزام 14 تیم نجات و امدادگر برای امدادرسانی به سیلu2009زدگان خبر داد و گفت: تیمهای امدادی در قالب 50 نجاتگر از شهرهای تبریز، مرند، بناب، خامنه و تسوج به شبستر و مناطق سیل زده اعزام شدند.

نیم هکتار از کشتزارهای گندم یاسوج طعمه حریق شد
همچنین در این مدت، نیم هکتار از کشتزارهای گندم در جاده «بسنجان» یاسوج در کهگیلویه وبویراحمد نیز طعمه حریق شد.
«یارمحمد رستمی»، مدیرعامل سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری یاسوج دراین باره گفت: در پی تماس با سامانه 125 آتشنشانی شهرداری یاسوج، عوامل ایستگاههای 2 و مرکزی برای مهار آتش سوزی به محل اعزام شدند. این آتشسوزی با تلاش امدادگران مهار و مانع از پیشروی آتش به مزارع همجوار شد. علت آتشسوزی در دست بررسی است.

جلوگیری از بروز کانون جدید ریزگرد با تأمین حقابه تالاب«آق گل»
براساس این گزارش، برای جلوگیری از کانون جدید ریزگرد ناشی از خشک شدن آب تالاب «آق گل» ملایر، حقابه این تالاب باید توسط استان مرکزی تأمین شود.
«محمدناصرنیکبخت»، استاندار همدان با ارسال نامه ای به «حمید چیتچیان»، وزیر نیرو دراین باره اعلام کرد: تالاب آق گل واقع در شهرستان ملایر از توابع این استان از اهمیت قابل توجهی از نظر زیست محیطی برخوردار است و با توجه به آبگیری آن پس از چندین سال خشکسالی و احیای اکولوژیکی آن، متأسفانه در بازدیدهای اخیر کارشناسان اداره کل محیط زیست همدان مشاهده شده که ورودیهای تالاب از شاخههای فرعی رودخانه «قره چای» در اراضی روستای «قاسمآباد خنداب» استان مرکزی مسدود و از ورود آب به تالاب جلوگیری میشود.

نیکبخت افزود: درصورت تداوم این امر وخشک شدن دوباره تالاب، امکان ایجاد کانون جدید ریزگرد درجنوب شرقی استان همدان و از بین رفتن یکی از زیستگاههای غنی پرندگان مهاجر فراهم میشود. با توجه به پیگیریهای چند سال اخیر، از سوی معاونت امور آب و آبفای وزارت نیرو میزان حقابه تالاب آق گل به میزان2 مترمکعب در سال اعلام شده که عملی شدن این مصوبه نیازبه تأکید وزارت نیرو به مسئولان شرکت آب منطقهای استان مرکزی دارد.
وی از وزیر نیرو درخواست کرد، به منظور کاهش مشکلات موجود و همچنین با توجه به حساسیت جوامع محلی و تشکلهای مردم نهاد استان، نسبت به اجرای میزان حقابه مصوب، از سوی استان مرکزی اقدام لازم معمول و از نتیجه آن استانداری همدان را مطلع کنند.

هوای بارانی و وزش باد شدید در برخی نقاط کشور
براساسu2009آخرینu2009دادههای هواشناسی، طی امروز و فردا (دوشنبه و سهشنبه) شمال غرب کشور و ارتفاعات البرز مرکزی شاهد رگبار و رعد و برق گاهی با وزش باد شدید خواهد بود. همچنین درشرق و مناطقی از شمال شرق کشور وزش باد شدید رخ میدهد به طوری که برخی نقاط بویژه منطقه زابل با گرد و خاک همراه خواهد بود. در این مدت وزش باد شدید موقتی وگرد وخاک در استانهای قم، البرز، مرکزی، اصفهان، تهران و سمنان بویژه در بعدازظهر پیشبینی میشود. سواحل و بخشهای میانی خلیج فارس و سواحل و بخشهای شرقی دریای عمان هم امروز و فردا مواج است.

سلامت نیوز: 18 ژوئن روز جهانی مقابله با بیابانزایی بود؛ روزی که برای سرزمین خشک و نیمهخشک ایران بسیار بااهمیت است. بهار از اردیبهشت که میگذرد، شهرهای غربی و جنوبی کشور دیگر نفس کشیدنشان دشوار میشود. حملات ریزگردها از منشا داخلی و خارجی آغاز میشود و تا اوایل پاییز ادامه دارد.

به گزارش سلامت نیوز، روزنامه جهان صنعت، چندین ماه هوای غبارآلود و نارنجی و کدر که فقط و فقط مردم قربانی آن هستند. بخش مهمی از این ریزگردها به دلیل همین مقابله با بیابانزاییهایی است که در کشور جدی نگرفته شده و از نقطهای به بعد هم به دلایل متعدد رها شده است. وقوع توفانهای مختلف که با گسترش ریزگرد همراه است، ارمغانی جز بیماریهای ریوی و سرطان ندارد و ارتباط مستقیم و تنگاتنگی دارد با مساله بیابانزایی به خصوص در کشور ما که بالقوه و بالفعل تا 70 درصد پتانسیل بیابانی شدن را داراست. اوج ریزگردهای کشور در روزهای انتهای خرداد امسال همزمان با روز جهانی مقابله با بیابانزایی شده است. همین روزها مردم ایلام، کرمانشاه، لرستان، خوزستان و حتی اصفهان وضعیت بسیار اسفباری را میگذرانند و گویی دیگر انتشار تصاویر نمادین از به خاک نشستن شهر و ابعاد آن هم هیچیک از مسوولان مربوطه را نمیلرزاند و تلنگرهای جدیتری لازم است. از یکی دو سال گذشته که ریزگردها مهمان تهران هم شدهاند، خیلیها بر این باور بودند که شاید حالا که به پایتخت رسیده مسوولان پایتختنشین کمی از درد جنوبیها و غربیها را درک کنند و چاره کارآمدتری بیندیشند. اما همین حالا این ریزگردها در تهران هم هستند و اقدام خاصی نمیشود. روزهایی که با همین منوال بدون دیده شدن خورشید در آسمان میگذرند و این چرخه ادامه دارد و به گفته برخی کارشناسان و گیاهشناسان سالها زمان میبرد تا این معضل حل شود آن هم با راهکارهایی که دولت نه توان اجرای آن را دارد و نه خواهان اجرایش است.

مژگان جمشیدی، فعال باسابقه محیطزیستی و روزنامهنگار در زمینه وضعیت مقابله با بیابانزایی در کشور با انتقاد از عملکرد دولت میگوید: ما شش میلیون هکتار بیابان در کشور داشتیم که بر اساس آمار جدید حالا 7/7 میلیون هکتار شده است. هماکنون برای مالچپاشی که یکی از راهکارهای اصلی مقابله با بیابانزایی است، هر هکتار 32 میلیون تومان هزینه نیاز دارد. این در حالی است که سازمان جنگلها فقط 60 میلیارد تومان برای مقابله با بیابانزایی بودجه دارد و این مبلغ برای وسعت بیابانهای این کشور یعنی هیچ. جمشیدی در تشریح وضعیت مالچ کشور عنوان میکند: وزارت نفت از 40، 50 سال پیش مالچ را تقریبا به صورت رایگان با قیمت لیتری13(تک) تومان تا سال 85 به سازمان جنگلها میداد. محمود احمدینژاد که روی کار آمد، گفت: چرا باید این فرآورده نفتی تولید شده توسط وزارت نفت را به رایگان به محیطزیست دهیم؟ باید آن را بفروشیم و پول بگیریم. از همان زمان قیمت مالچ شد لیتری 385 تومان. همین امر باعث شد تا سال 89، 90 پروژه بیابانزایی متوقف شود.

وی تاکید میکند: به شدت امیدوار بودیم دولت آقای روحانی این موضوع را حل کند اما در کمال شگفتی چندی قبل مدیرکل گرد و غبار سازمان حفاظت محیطزیست اعلام کرد که حالا مالچ را با قیمت لیتری 1200 تا 2 هزار تومان از وزارت نفت خریداری میکنند و شما تصور کنید برای 500 هزار هکتار بیابان چند هزار میلیارد تومان هزینه لازم است با بودجه 60 میلیارد تومانی؟ طبق برنامه پنجم توسعه باید دو و نیم میلیون هکتار از بیابانهای کشور را مالچپاشی میکردیم، در حالی که فقط 150 هزار هکتار مالچپاشی کردیم. ایران به شدت مستعد بیابانی شدن است به طوری که اگر چند سال خشکسالی شود، حتی گیلان هم مستعد بیابانی شدن خواهد بود. همین حالا ما در بخشی از پارک ملی گلستان که همه تصور جنگل از آن دارند، بیابان داریم.

آخانی: مالچپاشی فایدهای برای مقابله با بیابانزایی ندارد و منسوخ شده
این در حالی است که حسن آخانی، استاد گیاهشناسی دانشگاه تهران و کارشناس محیطزیست که کارش حدود 30 سال در حوزه گیاهشناسی بیابانی بوده، معتقد است: «مالچ، ماده نفتی کشندهای است که برای گیاه مضر است و از سالها قبل در دنیا هم استفاده از آن منسوخ شده است. مالچ به هیچ عنوان درمان بیابانزایی نیست. برای تثبیت گرد و خاک و ماسه در بیابانها باید گیاه کاشت. گیاه هم اگر آب نباشد، میلیاردها تومان هم پول خرج کنیم رشد نخواهد کرد و گویا پول را دور ریختهایم.» وی مشکل اصلی در روند گسترش بیابانزایی کشور را سدسازیهای گسترده میداند که باعث شده سطح آبهای زیرزمینی به پایین برود و هیچ آبی باقی نمانده که به چالههای بیابانی وارد شود. در واقع چنانچه آب وارد تالابهای فصلی نشود، آبهای تحتالعرض پایین میرود و آنقدر کم میشود که ریشه گیاهان به آنها دسترسی نخواهند داشت. بنابراین مالچپاشی هیچ فایدهای ندارد.

عمده کانون تولید ریزگرد از تالاب جازموریان است
به گفته جمشیدی 5/62 درصد کانون داخلی تولید ریزگرد در جنوب کشور است که فقط 370 هزار هکتار آن در استان خوزستان است اما در عمل خوزستان هر سال چند ماه در ریزگرد نفس میکشد. همچنین کانون بحرانی تالاب جازموریان 600 هزار هکتار است که ریزگرد وسیعی را تولید میکند. ببینید چه بلایی بر سر سیستانوبلوچستان با این همه بیابان میآید؟ این به جز توفانهای چندین ماهه زابل و زاهدان است. وی تاکید میکند: از 35 میلیارد تومان مصوبه سال 94 دفتر مقابله با بیابانزایی سازمان حفاظت محیطزیست، فقط 16 میلیارد تومان پرداخت شد. در سال 95 ،60 میلیارد تومان تصویب شده که به احتمال زیاد فقط نصف آن پرداخت خواهد شد. این در حالی است که ابتکار، رییس سازمان حفاظت محیطزیست عنوان کرده بود برای مقابله با ریزگرد 123 میلیارد تومان پول نیاز است در حالی که سال گذشته فقط 18 میلیارد تومان برای مقابله با این معضل اختصاص داده شد.

پول بیشتر دست منابع طبیعی باشد بیشتر رودخانهها را خشک میکند
همچنین آخانی هم با تایید حرفهای جمشیدی، تاکید میکند: «بخش عمده تولید ریزگردها از منابع تالابی است نه مناطق بیابانی که به صورت عمده شامل تالابهای هورالعظیم، شادگان، جازموریان، هامون، بختگان، مهارلو، میقان، دریاچه ارومیه و... میشود که همه و همه قربانی سدسازی شدهاند. دولت حتی با پول هم نمیتواند گیاه بکارد.» این گیاهشناس در ادامه با ذکر مثالی میگوید: برای نمونه در تالاب میقان اراک خود سازمان جنگلها به بهانه آبخیزداری، مسیر تمام آبراهههای رودخانه «کرهرود» را سد و تعداد زیادی سد در حوضه آبریز منطقه ایجاد کرده که این سدها تماما به صورت حوضچههای تبخیری عمل میکنند. آبی که باید وارد رودخانه شود و رودخانه به تالاب میقان برسد، با بیتدبیری و بیمبالاتی منابع طبیعی استان مرکزی در سرمنشا از بین میرود و میقان را تبدیل به بیابان کردهاند. بنابراین پول اضافه دادن به سازمان جنگلها یا اداره منابع طبیعی از قضا مشکل را حل نمیکند زیرا آنها پول را صرف آبخیزداری و به نحو دیگری رودخانهها را خشک میکنند.

دولت هیچ استراتژی برای مقابله با بیابانزایی ندارد
جمشیدی، فعال محیطزیست با بیان اینکه متاسفانه دولت یازدهم فقط با شعار ما دولت محیطزیستی هستیم کار را پیش میبرد، تاکید میکند: با شعار دادن هیچ کاری درست نمیشود و دولت هیچ استراتژی برای مقابله با بیابانزایی ندارد. او با انتقاد از وضعیت بودجهگذاری برای سازمان جنگلها و مقابله با بیابانزایی خطاب به دولت عنوان میکند: چگونه است که برای این میزان سدسازی بیهوده و راهسازی و طرحهای بزرگ عمرانی و برای تبدیل جزیرههای بکر و معدود عناصر زیستمحیطی باقی مانده در کشور از جمله آشوراده و هندورابی به پروژههای توسعهای- گردشگری بودجه همیشه مهیاست و این طور قطرهچکانی بودجه به سازمانشان تزریق نمیشود اما برای سازمان حفاظت محیطزیست و ادارههای متعدد آنکه وظیفه اصلی نگهداری از محیطزیست کشور را بر عهده دارند، همیشه کسری بودجه هست؟

در وضعیت بیابانی و بیآبی زابل برنج میکاریم!
جمشیدی با بیان علت دیگری از بیابانی شدن و تولید کانونهای ریزگرد در جنوب شرق کشور تصریح میکند: «ما مرز با افغانستان را دیوار کشیدهایم که این دیوار وسط دریاچه و بخشی از رودخانه هیرمند است. خودمان نمیگذاریم آب به سمت تالابهای داخل ایران بیاید و یک آبباریکه راه ورود آب را ایجاد کردهایم که همان هم برای کشاورزی عمدتا استفاده میشود. مگر آنکه سیل بیاید و بخشی از آب رودخانه هیرمند سرریز شود و آبی به زابل برسد. در واقع این مدیریت اشتباه است که جلوی آب را گرفته است و بیشتر خشکسالی را رقم میزند.» این فعال محیطزیست در مسالهای شگفتآور تاکید میکند: در حالی که ما آب شرب به سختی در زابل و به طور کلی در سیستانوبلوچستان برای مردم داریم، در 3800 هکتار برنجکاری میکنیم!
آخانی اما با تایید سدسازیهای گسترده، تزریق بودجه بیشتر به سازمان حفاظت محیطزیست را چاره کار نمیداند و معتقد است دولت باید به اشتباهات خود پی ببرد و عقبنشینی کند. تنها چاره کار، متوقف کردن ساخت سدسازیهای بیرویه است.

دولت با سدسازی بیابانها را افزایش داده و باید اشتباه خود را بپذیرد
آخانی، کارشناس محیطزیست در خصوص وضعیت مقابله با بیابانزایی در کشور به «جهان صنعت» میگوید: مشکلی به نام بیابانی شدن ایران که تاثیراتش را در قالب ریزگرد نشان میدهد، یکشبه ایجاد نشده و یک شبه هم از بین نخواهد رفت. دلیل اصلی این معضل نگاه غلط و اشتباهی است که به نام «توسعه» در کشورهای منطقه شکل گرفت و سردمدار این نگاه دو کشور ایران و ترکیه بودند که سیاست آنها این بود که آبهای جاری در رودخانهها مهار شود، آن را در پشت سدها جمعآوری کنند و کاربریهایی همچون کشاورزی برای آن در نظر گیرند. دو کشور منطقه برای ساخت این پروژهها هزینههای زیادی پرداخت کردند و در واقع قدم اول برای حل مشکل این است که بپذیرند اشتباه کردند و خطا را جبران کنند. آخانی برخلاف جمشیدی معتقد است این مشکل با اعتبارات بیشتر و افزایش بودجه سازمان جنگلها و مراتع و تغییر دولتها حل نمیشود. وی تاکید میکند: سازمان حفاظت محیطزیست نمیتواند آب را به تالابها بازگرداند در واقع اختیار آب در سراسر کشور با وزارت نیرو است و در ترکیه هم در دست تشکیلات سدسازیشان.
به گفته آخانی دولت ظرف پنج سال آینده هم نمیتواند کاری انجام دهد. مهمترین چاره کارآمد این است که بپذیرد اشتباه کرده و ساخت سدسازی را متوقف کند.

سدسازان قدرت لابی گستردهای دارند و کسی نمیتواند با آنها مقابله کند
این استاد دانشگاه تهران به صراحت میگوید: سدهای اشتباه را با ابزارهای قانونی ساختند و در واقع سدسازان تشکیلات و نفوذ و قدرت لابی گستردهای در وزارت نیرو دارند که سازمان محیطزیست نه توان مقابله با آنها را دارد و نه میخواهد که مقابله کند. این وضعیت سدسازیهای بیرویه و اشتباه هنوز هم ادامه دارد، به طوری که سال گذشته متاسفانه 14 سد در کشور افتتاح شد که اخیرا هم به صورت انتقال آب از تالابها عمل میکنند و حقابه را هم پرداخت نمیکنند.
این گیاهشناس مجرب در پاسخ به اینکه این همه ناهماهنگی و اختلاف نظر در ارکان و ساختار درونی سازمانهای مختلف دولتی نشاتگرفته از چیست، عنوان میکند: متاسفانه «توسعه» در کشور براساس تصمیمگیریهای سیاسی انجام میشود. سدسازیها کاملا بر اساس دستورات سیاسی انجام میشود و پشت این مساله نمایندگان مجلس بوده و هستند. در واقع فشارهایی که در دورههای مختلف به دولت وارد میشده، موید پیگیری این پروژهها بوده و تصمیمگیریهای واقعی و اصولی و درست در خصوص این سدسازیها از سطح بررسی کارشناسی واقعی به دور بوده است.

برای حل مشکلات زیستمحیطی نباید پول خرج کرد چون پول تبدیل به سازه و تخریب محیطزیست میشود
آخانی با بیان اینکه برای حل مشکلات زیستمحیطی در کشور نباید بیش از حد پول خرج کرد، میگوید: پول خرج کردن و بودجههای زیاد تبدیل به پروژه میشود و پروژه یعنی سازه و سازه یعنی تخریب محیطزیست. به گفته او بارها برای رییسجمهور نامه نوشته و این موارد را به تفصیل گزارش داده و خطرات سدسازیهای بیرویه را گوشزد و عنوان کرده که بودجههای عظیمی که به وزارت نیرو برای سدسازی میدهید را باید قطع کنید زیرا به دلایل متعدد باعث نابودی محیطزیست میشود اما هرگز پاسخی دریافت نکردم.
این کارشناس محیطزیست همچنین در خصوص اقداماتی که دولت برای مقابله با منشا خارجی ریزگردها که مهمترین آن عراق است، انجام داده، میگوید: به دلیل بیثباتی در عراق و حضور داعش و جنگ در سالهای اخیر حاکمیتی وجود ندارد که مدیریت درستی در زمینه بیابانها و گردوغبار داشته باشد و دولت ایران در این زمینه عملا کاری از پیش نبرده است.
برخی تحلیلگران معتقدند یکی از عوامل ایجاد بیابانهای بیشتر و تولید ریزگرد از سمت عراق به دلیل سدسازیهای بیرویه ترکیه است که دود آن به چشم ما هم میرود و تمام غرب و جنوب ایران را در برگرفته است.
اگر روزی در این سرزمین به کسی میگفتی سدسازی که به ظاهر امری مفید است حالا متهم شماره یک بلای جای محیطزیست کشور شده است، تعجب میکرد اما حالا به عقیده بسیاری از کارشناسان امر از جمله خود آخانی سد در سالهای گذشته عامل بحران بوده است چه در ایران و چه در ترکیه.

نمیتوانیم منشا خارجی ریزگردها را کنترل کنیم
با این اوصاف این گیاهشناس تاکید میکند: نه زورمان به عراق میرسد و نه به ترکیه که به آنها بگوییم سدهای خودتان را باز کنید چون در این صورت اول از همه به خودمان خواهند گفت شما جلوی سدسازیهای بیرویهتان را بگیرید و سدهای خود را باز کنید. در واقع در این چرخه معیوب دولتهای کشورهای یادشده به دنبال راهکار و جلسه برای حل مشکل نیستند و هیچ اقدامی برای مقابله با منشا خارجی ریزگردها در کشور انجام نمیشود و نمیتوانند انجام دهند. به گفته آخانی، تنها اقدامی که هماکنون میتوان انجام داد این است که روند سدهای مناطق مرزی و سدهایی که روی تالابها ساخته میشود را متوقف یا حقابه تالابها را پرداخت کنیم. در این صورت حدود نیمی از مشکلات ریزگردهای کشور را حل خواهیم کرد. ای کاش ارادهای باشد برای باز کردن راه تنفس مردم همجوار با خاک و غبار.